معمولاً گردشگری را در ذهنمان ساده فرض میکنیم، میگوییم اینجا پتانسیلهای خوبی برای گردشگری دارد؛ و فکر میکنیم همین که مردم بروند ببینند تمام است. این ساده فرض گرفتن موضوع است. معمولاً کسانی که در این حوزه سخن میگویند یا مطلب مینویسند به پتانسیلها اشاره میکنند. مثل این است که بگویید یک منطقهای یک رودخانه خیلی پرآبی دارد. یا سیلابهای زیادی وجود دارد آیا قبل و بعد از اینکه سد را ساختید بدون اینکه شبکه آبیاریاش را اجرا کنید بعد از اینکه شبکه آبیاری را اجرا کردید بدون اینکه محصول را خوب کشت کنید ،مراحل داشتش را طی کنید، سمپاشی و تغذیهاش کنید، بدون این تشریفات و بدون این مراحل میتوانید منتظر یک محصول خوب اقتصادی باشید؟ حتماً پاسختان منفی است. در مورد گردشگری هم همین مطلب صادق است. سادهانگاری و سادهسازی را در گردشگری باید کنار گذاشت. گردشگری به این سادگی نیست که به منطقهای برویم اثر تاریخی ببینیم و برگردیم یا یک بیابان زیبا را برویم تماشا کنیم. همه اینها مستلزم یک پروتکلهای مشخصی است که باید در موردش اجرا شود و اولین قدم هم سرمایهگذاری است بعد باید ببینیم در این سرمایهگذاری ما چه محصولی تولید میکنیم، این محصول را چگونه میخواهیم عرضه کنیم و بفروشیم. بدون داشتن محصول که نمیتوانیم سرمایهگذاری کنیم. مثلاً در یک منطقهای درختان گردوی فراوان وجود دارد یا استعداد کاشت درختان گردو وجود دارد. یکی میرود باغ گردو درست میکند یکی هم میآید صنعت فرآوریاش را میزند. پس ما اول باید معلوم کنیم که محصولمان چیست. بعد از آن ببینیم بازارمان کجاست؛ یعنی این محصول به درد کدام بازار میخورد. من وقتی از یک مدیر با تجربۀ بیستوپنج ساله در گردشگری اسپانیا که یکی از کشورهای مطرح در گردشگری دنیا است سؤال کردم که محصولی که در گردشگریتان ارائه میکنید چیست؟ و در کدام بازار؟ گفت ما محصولی که میفروشیم آفتاب است و بازارمان هم شمال اروپا؛ یعنی ساده و روشن بود. به همین دلیل آرم گردشگری ما یک خورشید است. شمال اروپا هوا مهآلود است آفتاب کم است. در اسپانیا که میشود جنوب اروپا و شرق آفریقا تابش خورشید فراوان است ما در واقع آفتاب میفروشیم. خیلی مشخص برای یک بازار خیلی معین. ما متناسب با این مقدمه باید ببینیم اگر گردشگری بخواهد در کرمان به یک صنعت مهم تبدیل شود محصولاتمان چیست؟ و این محصولات را به چه بازارهایی میتوانیم عرضه کنیم. از قدیم در کرمان چند نقطه شناخته شده بود. بازار و مجموعه فرهنگی تاریخی شهر کرمان، مجموعه گنجعلیخان، مجموعه ابراهیمخان، مجموعه وکیل، مجموعه ارگ در مرکز کرمان؛ ماهان هم به عنوان مجمع و مرکز تجمع دراویش نعمتالهی. ماهان با یک عنوان یک پتانسیل تلقی میشده و ارگ بم؛ یعنی کرمان در یک زمانی مثلاً 30 سال پیش خلاصه میشده در این سه بخش. الآن محصولات کرمان گسترش پیدا کرده. خیلی متنوع شده. یک محصول مهمی که وجود داشته و آن را نمیشناختیم و در دهههای اخیر به آن توجه شده، بیابانهای شهداد است. بیابانهای شهداد، کلوتها، گندم بریان، گودال شهداد که هنوز محصولش معرفی نشده به عنوان گرمترین نقطه کره زمین. ریگهای یلان و اخیراً هم دریاچه رود شور یک سبد محصولات بیابانی یا محصولات طبیعتگردی مهم کرمان هستند. تصورم بر این است که محصولات طبیعتگردی شهداد هزاران نفر گردشگر در سال را میتواند جذب کرده و یکی از موتورهای مهم گردشگری استان کرمان باشد. در کنار این، یک محصول طبیعتگردی دیگر با طبیعت متفاوت در پارک ملی خبر در بافت داریم با پتانسیل 185 هزار هکتار مساحت با ارتفاع 400 متر تا کوهستانهای کوه غرب با ارتفاع بیش از 3400 متر تنوع گیاهی، تنوع طبیعت و به لحاظ آب و هوا تنوع حیاتوحش در آنجا زیاد است و قراردادی بین هواپیمایی ماهان و سازمان محیطزیست بسته شده که این پارک به عنوان اولین پارک ملی ایران تجهیز شود برای اینکه ملت بتوانند بروند داخل پارک و حیاتوحش و طبیعت را ببینند و لذت ببرند. این هم یکی از پتانسیلهای بزرگ گردشگری است که میتواند سالی هزاران مسافر را جذب بکند. در کنار اینها یک محصول جدید در جیرفت داریم که حوزه تمدنی جیرفت است. البته هنوز روی بخشهایی از شهر دقیانوس که میتواند از زیر خاک بیرون بیاید و تجهیز شود سرمایهگذاری صورت نگرفته است. محصول نهایی ما در شهر صخرهای میمند شهربابک است که آن هم ساختههای دست بشر است که چند هزار سال قدمت دارد. این سبد محصولات نشان میدهد که کرمان پتانسیل غنیای برای رونق گردشگری دارد که هنوز هیچ سرمایهگذاری مهم و به درد بخوری که بتواند این پتانسیلها را فعال کند در کرمان انجام نشده است. سرمایهگذاری از حمل و نقل شروع میشود. چون بخش مهمی از گردشگری آینده کرمان گردشگری داخلی است. گردشگری داخلی تا یزد بازارش توسعه پیدا کرده ولی هنوز کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان بازارشان بازارِ توسعهیافتهای نیست، باید در کوتاهمدت به بازار داخلی فکر کنیم. دو شهر مهم هستند که میتوانند محصولات ما را بخرند یکی تهران است یکی مشهد. باید تمرکز داشته باشیم روی این دو شهر. باید بتوانیم سیستمهای حمل و نقل را درست کنیم. باید بتوانیم، قطارهایی با سرعت 160 کیلومتر که تا یزد میآیند و با اجرای واریانتهای خط آهن کاری کنیم از یزد به کرمان هم بیایند. بهترین واریانت از مهریز یزد به احمدآباد رفسنجان و از احمدآباد به کرمان است که باید اجرا شود تا بتوان قطارهایی با سرعت 160 کیلومتر به کرمان داشت؛ یعنی ما باید بتوانیم فاصله کرمان تهران را 8 تا 8/30 ساعت تقلیل بدهیم. باید بتوانیم هواپیمایی ماهان را گسترش بدهیم که علاوه بر این چهار پروازی که الآن دارد استعداد پروازها را هرچقدر که گردشگری توسعه پیدا کرده اضافه کند. تا به نقطهای برسیم که کرمان روزی حداقل بیست پرواز داشته باشد. قدم بعدی هتلها و اقامتگاههاست. اقامتگاههایی نه الزاما پنج ستارۀ تجاری بلکه اقامتگاههای سه ستاره و بوم گردیهایی که بتواند کف بازار را جواب دهد باید توسعه پیدا بکنند.
توسعه راهنماهای گردشگری، آماده کردن آثار برای ارائه. مجهز کردن مناطق گردشگری به سیستمهای مدرن راهنمایی و در ادامه هم تبلیغ رسا و سلیس برای معرفی کرمان و دعوت از مردم برای بازدید از کرمان. تقویت و ایجاد آژانسهایی که بتوانند مردم را جذب بکنند. برگزاری جشنوارههای متنوع به مناسبتهای مختلف. مثلاً وقتی ما یک پتانسیلی مثل ماهان داریم حتماً باید به مناسبت سالروز ولادت شاه نعمتالله ولی همه ساله در کرمان جشنواره ماهان را برگزار کنیم. به مناسبت یکی از اعیاد باستانی حتماً یک جشنواره در میمند برگزار کنیم. به مناسبت خرما هر سال جشنوارهای در بم داشته باشیم. در کنار اینها باید جشنواره دیگری در باغ هنر بم به یاد استاد شجریان برگزار شود. جشن پسته را در شمال استان داشته باشیم. باید به طور منظم و برنامهای، سالی چندین رویداد را طراحی کنیم تا این رویدادهای به هم پیوسته به تقویت گردشگری کمک کند. منوط به اینکه موضوع گردشگری در صدر موضوعات قرار بگیرد و استاندار کرمان به آن توجه داشته و برایش مسئله روز باشد. باید محصولات را خوب بشناسیم سرمایهگذاریهای لازم را انجام بدهیم و در ادامه هم به واقع تبلیغ مناسب و انگیزهای برای سفر به کرمان به وجود آوریم. این در بخش گردشگری داخلی. در بخش گردشگری خارجی، مثلث یزد و اصفهان و شیراز باید یک مربع باشد. کرمان باید نقطه چهارم شود. تا بتوانیم بخش مهمی از این محصولات را که میتوانیم به خارجیها بفروشیم ارائه کنیم. البته در بحث گردشگری خارجی نباید وقتو انرژی و امکاناتمان را در همه بازارهای دنیا پخش کنیم. اولویتمان در آسیا؛ باید چین باشد و ژاپن. چون چین سالی بیش از 120 میلیون خروجی دارد و ژاپن هم حدود 20 میلیون نفر خروجی برای سفر دارد. در اروپا هم باید متمرکز شویم روی آلمان و انگلیس. آلمان 24 میلیون خروجی دارد. انگلیس هم 15 میلیون خروجی دارد. پخش شدن در کشورهایی مثل فرانسه که 5 میلیون گردشگر خروجی ندارد یا اسپانیا که خروجیاش کمتر از یک میلیون نفر است ما را از تمرکز روی بازارها منحرف میکند. چین، ژاپن، آلمان و انگلیس بازارهای نقد ایران هستند که میتوانند گردشگری خارجی ایران را به طور عام و کرمان را به طور خاص به حرکت دربیاورند.
