جزئیات ارزیابی شرکتها
اما طبق گزارشی که شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران منتشر کرده، طی سال ۹۷ در مجموع ۲۸ شرکت عرضهکننده خودرو و دو هزار و ۴۰ نمایندگی مجاز مورد ارزیابی قرار گرفتهاند. در کنار امتیاز نهایی خدمات پس از فروش که ۷/ ۲ درصد بالا رفته، امتیاز نمایندگیهای مجاز نیز روندی رو به رشد داشته است. بر این اساس، نتایج ارزیابیها نشان میدهد امتیاز نمایندگیهای مجاز شرکتهای عرضهکننده خودروهای سبک در سال ۹۷، معادل ۸۳ بوده که در مقایسه با سال ۹۶ افزایش ۹/ ۵ درصدی را نشان میدهد. دیگر نکته مهم گزارش منتشره اینجاست که چهار شرکت ارائهدهنده خدمات پس از فروش محصولات سواری، حائز رتبه ۴ (بهعنوان نازلترین رتبه) شدهاند. شاخصهای کلی که ملاک ارزیابی خدمات پس از فروش خودروهای سبک طی سال ۹۷ قرار گرفتهاند، عبارتند از: «وضعیت سیستم خدمات پس از فروش» با امتیاز ۶/ ۶۴، «وضعیت تعمیرگاههای مجاز» با امتیاز ۸۳، «رضایتمندی مشتریان» با امتیاز ۱/ ۷۳، «کارآیی نمایندگیها (تعمیر خودرو در زمان متعارف)» با امتیاز ۱/ ۷۶ و همچنین «رضایت نمایندگیهای مجاز از شرکت عرضهکننده خودرو» با امتیاز ۲/ ۷۰.
در تقسیمبندی انجام شده توسط شرکت بازرسی، نظام مدیریتی شرکتهای ارائهدهنده خدمات پس از فروش از حیث انطباق با آییننامه اجرایی قانونحمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو نیز مورد بررسی قرار گرفته است. نظام مدیریتی شامل مسائلی مانند فرآیند آموزش، فرآیند تامین به موقع قطعات یدکی، الزامات مرتبط با گارانتی خودروها، دستورالعملهای فنی و تعمیراتی خودروها و پاسخگویی و رسیدگی به شکایات مشتریان میشود که عملکرد شرکتها در تک تک این موارد، امتیاز کلی نظام مدیریتی آنها را حاصل کرده است.
در این بخش از گزارش، پنج شرکت ایساکو (خدمات پس از فروش ایران خودرو)، سایپایدک (خدمات پس از فروش پارس خودرو)، سایپایدک (خدمات پس از فروش سایپا)، بهمن موتور (خدمات پس از فروش گروه بهمن) و مدیران خودرو (خدمات پس از فروش مربوط به محصولات چری و امویام) در گروه «انطباق خیلی زیاد» جا خوش کردهاند. در واقع نظام مدیریتی این شرکتها در سال ۹۷ انطباق بسیار زیادی با الزامات آییننامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو داشته است.
در گروه بعدی یعنی «انطباق زیاد»، با ۱۵ شرکت مواجه میشویم، شرکتهایی که انطباق نظام مدیریتی آنها با آییننامه اجرای حمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو، «خیلی زیاد» نه اما زیاد بوده است. این شرکتها عبارتند از «بم خودرو» (خدمات پس از فروش برخی خودروهای چینی)، «پرشیاخودرو» (خدمات پس از فروش بیام و)، «رامک یدک» (خدمات پس از فروش سانگ یانگ)، «ایرتویا» (خدمات پس از فروش ایرتویا)، «جهان نوین آریا» (خدمات پس از فروش نیسان)، «افراموتور» (خدمات پس از فروش ولوو)، «ستاره ایران» (خدمات پس از فروش بنز)، «آلفاموتور» (خدمات پس از فروش آلفارومئو)، «آرین موتورپویا» (خدمات پس از فروش میتسوبیشی)، «اطلس خودرو» (خدمات پس از فروش کیا)، «کارمانیا» (خدمات پس از فروش BYD چین)، «آرین موتور تابان» (خدمات پس از فروش دی اس فرانسه)، «نگین خودرو» (خدمات پس از فروش رنو)، «مدیاموتورز» (خدمات پس از فروش ام جی) و «پرستوی آب ارگ» (خدمات پس از فروش برخی خودروهای چینی).
در گروه «نسبتا منطبق» یعنی انطباق نسبی نظام مدیریتی شرکتهای خدمات پس از فروش با آییننامه حمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو نیز نام پنج شرکت به چشم میآید که شامل «آسان موتور» (خدمات پس از فروش هیوندایی)، ماموت خودرو (خدمات پس از فروش فولکس واگن)، نیروخودروآسیا (خدمات پس از فروش گریت وال چین)، «معین موتور» (خدمات پس از فروش پورشه) و «صنعت خودرو آذربایجان» (خدمات پس از فروش امجی مونتاژی در ایران) میشوند. در نهایت سه شرکت «پاکرو یدک» (خدمات پس از فروش هیوندای هیبریدی)، جیلیران موتور (خدمات پس از فروش جیلی) و خودروسازی سینا نیز که نظام مدیریتی آنها کمترین انطباق را با آییننامه اجرایی حمایت از حقوق مصرفکنندگان خودرو داشته، در آخرین گروه یعنی «انطباق کم» قرار گرفتهاند.
ردهبندی شرکتهای خدمات پس از فروش
اما رتبهبندی شرکتهای ارائهدهنده خدمات پس از فروش خودروهای سبک طی سال ۹۷، در حالی اعلام شده که هیچکدام از آنها حائز رتبه یک نشدهاند. بر این اساس، ۱۰ شرکت توانستهاند رتبه ۲ را به دست بیاورند و ۱۲ شرکت نیز حائز رتبه ۳ شده و در نهایت چهار شرکت نیز در رتبه ۴ قرار گرفتهاند. طی سال ۹۶، رتبه یکها شامل ۹ شرکت میشدند و رتبه دوها نیز ۱۰ شرکت بودند و دو شرکت نیز رتبه چهار را به دست آورده بودند. البته در بخش تعمیرگاههای مجاز، ۱/ ۳۳ درصد آنها رتبه یک، ۲/ ۴۲ درصد رتبه دو، ۶/ ۱۶ درصد رتبه ۳، ۵/ ۷ درصد رتبه ۴ و شش صدم درصد نیز بدون رتبه بودهاند. در رتبههای یک تا سه، تعمیرگاهها نتوانستهاند به هدف وزارت صنعت برسند، چه آنکه برنامه این وزارتخانه، جا گرفتن ۳۵ درصد نمایندگیها در رتبه یک، ۴۵ درصد در رتبه ۲ و ۲۰ درصد در رتبه سه بوده است.
طبق رتبهبندی انجام شده اما ایساکو توانسته در صدر شرکتهای عرضهکننده خدمات پس از فروش قرار بگیرد و پس از آن، سایپایدک (در بخش محصولات پارس خودرو) و سایپایدک (در بخش خودروهای سایپا) رتبههای بعدی را به دست آوردهاند. در رده چهارم اما بهمن موتور جا خوش کرده و رده بعدی را نیز ایرتویا به خود اختصاص داده است. رتبههای ششم تا نهم نیز به ترتیب در قبضه مدیران خودرو، رامک یدک، جهان نوین آریا و بم خودرو قرار دارد.
شرکتهای نگین خودرو، اطلس خودرو، کارمانیا، آرین موتور پویا و آسان موتور نیز ردههای دهم تا چهاردهم را به خود اختصاص دادهاند. در نهایت جیلیران موتور نیز در قعر جدول ردهبندی جا خوش کرده است. این ردهبندی به شرکتهایی اختصاص دارد که بیش از ۱۰ نمایندگی مجاز داشتهاند، حال آنکه در جدولی دیگر، رتبه شرکتهای دارای کمتر از ۱۰ نمایندگی نیز مشخص شده است. در این جدول، تنها پرشیاخودرو توانسته رتبه یک را حاصل کند، بنابراین صدرنشین شده است. شرکتهای ستاره ایران، افراموتور، ماموت خودرو، آلفاموتور، معین موتور، مدیاموتورز و آرین موتور تابان نیز که رتبه ۲ را به دست آوردهاند، در ردههای ۲ تا ۸ قرار گرفتهاند. همچنین نیروخودرو آسیا، پرستوی آبی ارگ و پاکرویدک نیز که میهمان ردههای ۹ تا ۱۱ هستند، حائز رتبه ۴ شدهاند.
در نهایت اما صنعت خودروی آذربایجان و خودروسازی سینا نیز شرکتهای بدون رتبه در عرصه خدمات پس از فروش طی سال ۹۷ بودهاند. این دو شرکت به دلیل آنکه اطلاعات آنها در برخی از شاخصهای ارزیابی موجود نبوده، در ردهبندی کلی قرار نگرفتهاند.
